Achter de schermen van de Maatlat Duurzame Veehouderij
Aan het ontwikkelen van een maatlat gaat veelal een proces van jaren vooraf waarin experts en mensen uit het veld samenwerken om tot goede criteria te komen.Animal Sciences Group (ASG), een onderdeel van de Wageningen Universiteit en Research centrum (WUR) leverde een belangrijke bijdrage aan het opstellen van deMaatlat Duurzame Veehouderij (MDV). ASG is een van de vijf kenniseenheden van WUR, gevestigd in Lelystad. De kernactiviteiten van ASG zijn wetenschappelijken praktijkgericht onderzoek, academisch onderwijs en de ontwikkeling van (dierlijke) productiesystemen en innovaties. De organisatie bestaat uit hetdepartement dierwetenschappen en de businessunits veehouderij, producten en het centraal veterinair instituut.
Sjoerd Bokma is werkzaam binnen de businessunit Veehouderij en heeft het onderzoek naar de criteria voor de MDV geleid. "Meer dan 50% van ons onderzoek doenwij in opdracht van de ministeries LNV en VROM", begint hij zijn verhaal. "Andere opdrachtgevers zijn bijvoorbeeld Productschappen, bedrijfsleven,Waterschappen en provincies/gemeenten. Voor de MDV werd er in 2005 een interdepartementale werkgroep samengesteld met mensen van LNV en VROM. Hun taak was omna te denken over een nieuwe invulling voor veehouderij van de MIA- en Vamil-regeling. Dit moest zorgen voor bredere en snellere verduurzaming van de veehouderij en meer flexibiliteit in het tot dan toe gehanteerde systeem en meer keuzevrijheid voor ondernemers. Het idee was om een instrument teontwikkelen waarin meerdere thema's tegelijkertijd konden worden aangepakt en gestimuleerd, bijvoorbeeld ecologie en diervriendelijkheid. Dat resulteerde in een eerste formulering van twee belangrijke thema's: het verlagen van de ammoniakuitstoot en het vergroten van het dierenwelzijn bij rundvee, varkens en pluimvee."
Dynamisch systeem
"Vervolgens vroeg de overheid aan ASG om mee te denken over de invulling van deze thema's", gaat Bokma verder. "Wij keken of we maatregelen of maatlatten konden ontwikkelen waarmee ondernemers uit de voeten kunnen. In mei 2006 toen de contouren voor de Maatlat op papier stonden, is door de overheid besloten het beheer hiervan onder te brengen bij SMK. SMK beheert dus de Maatlat en zorgt voor eventuele aanpassingen. Een maatlat is een dynamisch systeem. Nieuwe ideeën, kennis en inzichten leiden ertoe dat aanpassingen met regelmaat nodig blijven. Het doel van de Maatlat is tenslotte om het bedrijfsleven tot nieuwe ontwikkelingen te stimuleren."
Objectief meetbaar
Van de thema's ammoniakemissie en dierenwelzijn, is de eerste het eenvoudigst in ondubbelzinnige eisen om te zetten. De stalsystemen bepalen namelijk de emissiefactor van ammoniak. "Dat zijn harde cijfers waarover eigenlijk geen discussie mogelijk is", legt Bokma uit. "De emissie is objectief meetbaar en heeft te maken met hoe een stal is gebouwd. Op de Maatlat van 0 tot 100 punten betekent 0 de wettelijk toegestane maximale emissie en 100 betekent dat er geen ammoniakuitstoot is. In de MDV wordt steeds van een bovenwettelijk ambitieniveau uitgegaan." Lastiger ligt het echter op het punt van dierenwelzijn."Dat is moeilijker objectief meetbaar", geeft Bokma toe. "Daar hebben we ons dus flink over gebogen. De eerste stap was het vaststellen van een juiste definitie van het begrip dierenwelzijn. Daarna volgde het operationeel maken van deze definitie. Daarmee bedoel ik het vaststellen van de wijze van meten: hoe meet je dat dieren wel of niet lijden? In Nederland hebben wij hiervoor het, inmiddels internationaal erkende, behoeftemodel ontwikkeld. Hierbij zijn van twaalf behoeftes, waaronder eten, gezondheid en bewegingsruimte, parameters of minimale eisen, vastgesteld."
Streefsituatie
"Voor iedere behoefte is vervolgens een streefsituatie afgesproken", vervolgt Bokma. "Per diersoort is dit verschillend. Het mooie van de Maatlat is dat een veehouder zelf een pakket aan keuzemaatregelen kan samenstellen dat bij hem past en het dierenwelzijn verbetert”.
(Inter)nationaal onderzoek
Bij het ontwikkelen van een maatlat wordt gebruik gemaakt van nationale en internationale onderzoeken en van kennis van experts. Bokma staat niet zelf met zijn schoenen in de modder, maar analyseert de uitkomsten van de diverse onderzoeken en gebruikt deze als basis voor het ontwikkelen van de MDV- criteria. Tevens gebruikt hij de input die hij krijgt van kritische buitenstaanders. Het inzicht, onderbouwd met onderzoeks resultaten, dat een bepaalde parameter te zwaar wordt gewaardeerd, kan leiden tot een voorstel voor bijstelling van de Maatlat. “Het College van Deskundigen voor de MDV besluit uiteindelijk over wijziging of aanvulling van de criteria” besluit Bokma.
Meer info:
Monique van der Gaag, projectleider agro/food, 070 358 63 00
E-mail: mvandergaag@smk.nl