Duurzame kweekvis: veel belangstelling,
maar moeilijke markt

Kees Kloet werkt als consultant in de aquacultuur, met name voor de Nederlandse recirculatie viskweek. Na verschillende banen in de sector (Kloet was ooit zelf ook viskweker) koos hij voor de consultancy. Hij is tevens lid van het kersverse College van Deskundigen van de Maatlat Duurzame Aquacultuur. Hij vertelt meer over de stand van zaken in de Nederlandse viskweeksector.

“De Nederlandse viskweek bevindt zich eigenlijk nog ten dele in de pioniersfase”, weet Kloet. “Alleen de kweek van paling en meerval is al redelijk professioneel opgezet, de kweek van overige vissoorten staat nog in de kinderschoenen. De grootste slag in verduurzaming zit ‘m volgens mij op dit moment vooral in het nog efficiënter omgaan met water en energie, én het verminderen van afvalwaterlozingen. In Nederland doen we het trouwens voor op het laatste aspect al relatief goed, zeker als je het vergelijkt met bijvoorbeeld de zalmkweek in open zee. Deze ‘open systemen’ zijn minder goed reguleerbaar dan kweek in recirculatiesystemen.

Zuiniger kweeksystemen
De Maatlat Duurzame Aquacultuur richt zich op de investeringen die viskwekers doen om duurzaam te werken. “Energieverbruik blijft daarbij altijd een belangrijk aspect”, vindt Kloet. “Omdat het een jonge sector is, kun je nog grote stappen zetten, zeker in vergelijking met andere, verder ontwikkelde sectoren als veeteelt en glastuinbouw. Vooral in het ontwerp van zuiniger kweeksystemen is nog verbetering mogelijk. Lange tijd stond dit onderwerp bij het merendeel van de kwekers en systeembouwers niet of nauwelijks op de agenda, maar sinds de stijging van de energieprijzen komen alternatieve technieken prominenter in beeld. Ik heb het dan over de vissoorten waarvoor pure zuurstof opgelost moet worden in de waterstroom. De meerval die in staat is zuurstof uit de lucht te benutten, wordt sinds jaar en dag al in buitengewoon energie-efficiente systemen gekweekt.”

Mondiaal perspectief
Wereldwijd heeft de viskweek het momenteel moeilijk. Kloet: “Er is van bepaalde soorten overproductie, en die drukken de wereldwijde afzet. Zo is er bijvoorbeeld sprake van verdringing van duurdere gekweekte soorten uit de markt, door de goedkopere en kwalitatief laagwaardigere kweekvis pangasius uit Vietnam. De Vietnamese kwekers verkopen momenteel onder hun kostprijs.”

Is er dan middenin de economische malaise eigenlijk wel belangstelling voor verduurzaming, moeten de viskwekers zich al niet enorm inspannen om überhaupt het hoofd boven water te houden? Kloet: “Gelukkig is er wel voldoende belangstelling, maar het is waar dat het niet goed gaat in de sector. Door de eerder genoemde marktomstandigheden is de Nederlandse situatie niet zo rooskleurig. Ik verwacht wel dat er een toekomst is voor Nederlandse kweekvis voor nichemarkten, en dan vooral in de zeer snel groeiende kweekvissoorten als meerval, en mogelijk een aantal ‘nieuwe’ mariene soorten. Want daarmee kun je in relatief korte tijd een hoge opbrengst realiseren. Wat we bovendien tussen al die concurrentie uit het Verre Oosten als Nederlandse viskwekers kunnen doen is laten zien hoe milieu-en diervriendelijk wij werken. Dierenwelzijn is bijvoorbeeld een aspect dat in Azië minder aandacht krijgt dan in Europa, mogelijk kun je je hierop onderscheiden in de markt. In de Maatlat Duurzame Aquacultuur wordt het thema dierenwelzijn ook expliciet opgenomen. Deze Maatlat is voor ondernemers niet alleen een certificaat om mee te kunnen doen met fiscale regelingen, het is ook een handvat om zich concreet te richten op een duurzaam kweeksysteem.”

Kloet vervolgt: “De Nederlandse sector zou uit moeten dragen dat de Nederlandse kweekvis een kwaliteitsproduct is zonder schadelijke stoffen, duurzaam diervriendelijk geproduceerd met een relatief lage milieubelasting. De vraag naar duurzame kweekvis komt er heus wel, maar de sector moet zich aantoonbaar onderscheiden van de goedkope import. Alleen dan is er kans op succes.”