GLK-punten scoren met aardwarmte

Rik van den Bosch, mede-eigenaar van het Bleiswijkse tuinbouwbedrijf A+G van den Bosch, is een pionier op het gebied van de toepassing van alternatieve energie. Zij ontwikkelden een systeem waarmee aardwarmte als energiebron kan worden gebruikt. Het energieverbruik neemt hierdoor af, evenals de uitstoot van CO2. In het Energiecertificaat, de berekeningsmodule waarmee de energiehuishouding voor een Groen Label Kas wordt doorgerekend, levert deze innovatieve toepassing veel punten op en heeft de kwalificatie van ‘duurzame energie’.

A+G van den Bosch, opgericht in 1970, omvat 28 hectare verdeeld over vier locaties in de gemeente Lansingerland. De vleestomaten die het bedrijf produceert worden voornamelijk geëxporteerd naar Engelse en Duitse supermarkten als Tesco, Sainsbury's, Lidl en Aldi. Ook levert Van den Bosch aan McDonald’s. De omzet van het bedrijf bedraagt zo’n 12 miljoen euro.

Stijgende prijzen
De stijgende energieprijzen motiveerden Van den Bosch om op zoek te gaan naar nieuwe en zuiniger alternatieven voor de traditionele energiebronnen. Hij overwoog een warmtekrachtkoppeling van 3 miljoen euro met een levensduur van tien jaar. “Maar duurzaamheid wordt steeds belangrijker voor bedrijven”, vertelt Van den Bosch. “Met name in een sector als de glastuinbouw. Dit nieuwe systeem is weer een extra stap die kan bijdragen aan een duurzamere manier van telen. Het energieverbruik kan hierdoor wel met 80 tot 90 procent omlaag.”

Water op 2 kilometer diepte
Het principe van het systeem is als volgt: Het water, dat zich op een kleine 2 kilometer in de bodem bevindt, heeft een temperatuur van 60 graden Celsius. Dit wordt naar boven gepompt, blijft 20 seconden boven de grond en wordt dan, inmiddels met een temperatuur van 30 graden Celsius, weer teruggepompt de grond in. In die 20 seconden dat het water in een gesloten leidingsysteem boven de grond is wordt de warmte gebruikt voor het verwarmen van de kassen. Het temperatuurverlies tijdens het transport van beneden naar boven bedraagt slechts 2 graden.

Minder energieverbruik
Door gebruik te maken van aardwarmte is het energieverbruik van het bedrijf drastisch omlaag gegaan. Van den Bosch: “In de oude situatie verbruikten we in totaal 44m3 aardgasequivalenten/m2 fossiele brandstof en elektra, in de nieuwe situatie slechts 8m3 aardgasequivalenten/m2. Dat is een besparing van 82 procent. Alleen op gas besparen we meer dan 1,5 miljoen euro per jaar.” Van den Bosch verwacht zijn investering in 6 tot 8 jaar te hebben terugverdiend. “Dat vind ik acceptabel”, zegt hij. “De levensduur van zo’n bron is bovendien heel lang, veel langer dan van fossiele brandstoffen.”

Voor- en nadelen
“Het grote voordeel van dit systeem is dat je energieverbruik omlaag gaat en je daarnaast 90% minder CO2 uitstoot”, legt Van den Bosch uit. “Sterker nog, het kooldioxide dat de tomatenplanten nodig hebben om te groeien, wordt nu aangevoerd uit de Rotterdamse Haven, zo wordt deze afvalstroom ook goed benut. Bovendien ben je onafhankelijk van fossiele bronnen en onafhankelijk van een energieleverancier. Een nadeel van het systeem is echter dat de geologie van de bodem het succes bepaalt. Het boren is risicovol, je weet nooit of er genoeg water omhoog komt en er zijn hoge investeringskosten mee gemoeid.

Proefboringen
Van den Bosch ging met zijn investering niet over een nacht ijs. Twee jaar intensieve studie en vele begrotingen gingen aan de eerste boring vooraf. In juli 2007 durfde Van den Bosch de eerste boring aan en afgelopen winter stroomde het eerste warme water door de leidingen. Het project draait nu tien maanden en Van den Bosch is zo enthousiast dat hij zelfs een tweede veld aandurft. “Op de eerste locatie hebben wij een tweede installatie gebouwd en op een andere locatie zijn we nu met een boring bezig.”

Risico niet voor de teler
Pionier Van den Bosch krijgt inmiddels navolging. Er zijn al 25 van dit soort projecten in voorbereiding. De eerste boringen op een terrein worden ondersteund met subsidie van het ministerie van LNV. Van den Bosch: “De overheid is hierin voorwaardenscheppend. In het begin zal deze techniek ondersteuning moeten krijgen totdat het een bewezen techniek is. Je kunt het risico niet aan de teler overlaten.”

Het College van Deskundigen Groen Label Kas van SMK organiseerde onlangs bij Van den Bosch haar vergadering. Hiermee toonde zij haar betrokkenheid bij dit innovatieve project en kon de toepassing ervan in de praktijk ervaren.

[Publicatie uit magazine SMK Nieuws 57, december 2008]