December 2008: onderzoeksrapport toont aan

Aanzienlijke besparing op uitstoot van lachgas in de landbouw haalbaar

In opdracht van en in samenwerking met SMK (Stichting Milieukeur) voerden CLM Onderzoek en Advies en Blonk Milieu Advies in 2008 een onderzoek uit naar de mogelijkheden van opname van broeikasgasreducerende (teelt)maatregelen binnen het Milieukeurschema Plantaardige Producten. De focus lag daarbij op akkerbouw, vollegrondsgroenteteelt en boomteelt. Het onderzoek werd gefinancierd door SenterNovem, de Stuurgroep Landbouw Innovatie Brabant, Rabobank, het Productschap Akkerbouw en SMK.

Reductie van 20 tot 50%
Uit het onderzoek komen verschillende maatregelen naar voren die de emissie van lachgas met 20 tot 50% kunnen reduceren, waaronder het gebruik van andere soorten (kunst)mest, het gebruik van (kunst)mest in het voorjaar in plaats van in het najaar en de toepassing van rijpadensystemen.

SMK werkte deze maatregelen uit in een zogenaamde Klimaatmodule, als onderdeel van het Milieukeurschema Plantaardige Producten. De Klimaatmodule is een maatlat in ontwikkeling, waarop maatregelen kunnen worden gekwantificeerd die de emissies van broeikasgassen beperken. De module is in eerste instantie uitgewerkt voor het terugdringen van de emissie van lachgas (N2O). Dit omdat lachgas verreweg het belangrijkste broeikasgas is in de open teelten.

Belangrijke invloed van lachgas op het broeikasgaseffect
In de Nederlandse landbouw komen verschillende gassen vrij die vallen onder de broeikasgassen. De belangrijkste zijn koolzuurgas (CO2), methaan en lachgas (N2O). Een toename van deze gassen in de atmosfeer leidt tot het vasthouden van meer warmte en daarmee tot het stijgen van de temperatuur op aarde. Lachgas heeft daarbij een belangrijke invloed. Het broeikasgaseffect van lachgas is 310 maal groter dan dat van CO2.
Van de totale Nederlandse emissie van broeikasgassen komt ongeveer 8% voor rekening van de emissie van lachgas. Hiervan is circa de helft afkomstig uit de landbouw uit directe en indirecte bodememissies (open teelten en grasland).

Onderzoek
In het onderzoek is als eerste een inventarisatie gemaakt van maatregelen die in aanmerking komen om de emissies van broeikasgassen in de landbouw (bij open teelten) te beperken. De maatregelen hebben vooral betrekking op de stikstofhuishouding in de bodem en komen tot uiting in ondermeer de bemesting (waarbij het vooral gaat om de hoeveelheid en het type meststof) en in het beheer van het organische stofgehalte in de bodem.

De maatregelen zijn in vier bijeenkomsten met Milieukeurtelers, onderzoekers en voorlichters getoetst op praktische uitvoerbaarheid en op hun effect op de reductie van broeikasgassen. Maatregelen die een positieve bijdrage leveren aan de reductie van broeikasgassen in de teelt, mogen daarnaast zo min mogelijk andere negatieve milieueffecten veroorzaken elders in de keten of elders op het bedrijf.

Milieukeurtelers lopen voorop
De Klimaatmodule geeft invulling aan de doelstellingen van het kabinet. In het huidige regeerakkoord is de klimaatdoelstelling opgenomen dat de emissie van broeikasgassen in 2020 met 30% verlaagd moet zijn ten opzichte van 1990.
Het invullen van de Klimaatmodule in het certificatieschema Milieukeur Plantaardige Producten is verplicht voor de akkerbouw- en vollegrondsteelten en voor de teelt van boomkwekerijproducten.

Bij introductie van de Klimaatmodule bleken de Milieukeurtelers daarbij al goed bezig. Bij het doorrekenen van de bouwplannen van de Milieukeurtelers bleken de broeikasgasemissies reeds 20 tot 50% lager te liggen ten opzichte van vergelijkbare bouwplannen die op een gangbare wijze waren bemest.

Verdere informatie
Voor verdere informatie kunt u contact opnemen met Frans Pladdet, projectleider Agro/food bij SMK, telefoon (070) 3586300, e-mail fpladdet@smk.nl.

Het volledige rapport (Emissiereductie van broeikasgassen in open teelten, ontwikkeling van een klimaatmodule voor het Milieukeurschema Plantaardige Producten - 108 pagina's) is via deze link te downloaden.